"

donderdag 24 juli 2014

Praktijk op De Noordwijkse School: ‘Hoe verklein je de afstand tot kunst met cultuureducatie?’

Tynke Hymstra richtte zich recent tot alle onderwijsbetrokkenen om te horen hoe het ervoor staat met het cultuuronderwijs op zijn of haar school, met name in relatie tot de pedagogische visie. Rinke Huisman klom in de pen en schreef over kunstpraktijk op De Noordwijkse School. Haar blog: ‘De betrokkenheid was de voorbije tien weken lang enorm, de passie straalde ervan af.  Zo moet onderwijs zijn!

Wat is de functie van kunst in de samenleving en het onderwijs? Tynke Hymstra schreef er een blog over.

Kunst helpt leerlingen om zich te uiten, maar ook om hen betekenis aan de wereld te laten geven. Twee redenen om bij voortduring te streven naar het creëren van kunsteducatie op hoog niveau.

De tijd lijkt volgens Hymstra rijp voor een gesprek met beleidsmakers, wetenschappers en het onderwijs over de functie van kunst in de samenleving en over cultuuronderwijs in een schoolcurriculum dat vraagt om concrete resultaten en heldere regels. Een eerste, belangrijke stap in dit gesprek is de aansluiting van cultuuronderwijs op de pedagogische visie van de school.

Om te vervolgen met een concrete  oproep:

Graag horen we hoe cultuureducatie bij jou op school is geregeld? Of het aansluit bij de pedagogische visie van de school? En welke inspanningen worden verricht om dit te bewerkstelligen?

Ongeveer tien weken geleden ging het thema Kunst van start op De Noordwijkse School in Noordwijk. Van dichtbij zag ik hoe leerkrachten, directie, bestuur en ouders zich vol overgave inzetten voor de leerlingen van hun school. Na het succes van 2010 - waarbij het kunstproject op de Noordwijkse School bekroond werd met de Onderwijsprijs van Zuid-Holland - was de school gebrand op een nog succesvollere invulling van het thema, vol warmte, verbondenheid en creativiteit.

Het thema Kunst werd ingeluid met de opening van Het Reizende Museum door de burgemeester van Noordwijk. Dit bijzondere kindermuseum werd opgebouwd in de school zelf en liet een mooie kunstzinnige reis door de tijd zien, beginnend bij de prehistorie en eindigend in de moderne tijd. Er hingen bekende werken van Vincent van Gogh, Edvard Munch en Johannes Vermeer (om er maar eens een paar te noemen) die bijna niet van het origineel te onderscheiden zijn.

Het museum diende niet alleen ter illustratie en inspiratie van het thema, maar vervulde ook een belangrijke rol tijdens de ateliers (lessen per vakgebied tijdens het middagprogramma) die de leerkrachten zorgvuldig hadden voorbereid. De interactie met het museum werd door de leerlingen op verschillende manieren benut, variërend van het doen van research tot het zelf maken van kunstwerken.

De afstand tot kunst is de laatste jaren letterlijk alleen maar groter geworden, maar in het Reizende Museum mochten de leerlingen heel dichtbij komen. Bijzonder vond ik dat na schooltijd het museum ook geopend was voor andere belangstellenden, wat zorgde voor verbondenheid met de omgeving.

Na de opening van het Reizende Museum is de school tien weken bezig geweest met het thema kunst. Tijdens de ateliers kwamen de leerlingen meer te weten over kunstgeschiedenis, kunststromingen, de zeven wereldwonderen, kunst in de natuur en dichtkunst en zijn ze ook zelf aan de slag gegaan als kunstenaar. Diverse gastsprekers en excursies hebben het thema verrijkt en meer diepgang gegeven. Er zijn bezoeken geweest aan het Rijksmuseum in Amsterdam, het museum Beelden aan Zee te Scheveningen en het Gemeente Museum van Den Haag.

Met name gastspreker Diederick van Eck liet een onvergetelijke indruk achter bij de leerlingen én leerkrachten van De Noordwijkse School. Van Eck is een gepassioneerde producer, muzikant, zanger en kunstliefhebber. Zo bracht hij een aantal jaar geleden een album uit met de titel ‘Van Gogh by Van Eck’.

Tijdens de gastles vertelde Diederick over het roerige leven van Vincent aan de hand van beelden en muziek. Vervolgens werd het beroemde schilderij ‘De oogst’ onthuld, een nauwkeurige replica van het oorspronkelijke schilderij waarbij de kleur en structuur zo precies mogelijk zijn nagemaakt.


Het meest bijzondere was dat de leerlingen de kans kregen om het schilderij aan te raken en zo konden voelen hoe Vincent van Gogh schilderde. ‘Het voelt bijna als echt stro,’ werd er gezegd. Het was een ervaring om nooit meer te vergeten.

Scholen hebben de mogelijkheid om kunsteducatie op projectbasis aan te bieden. Doorgaans is dit redelijk eenvoudig te implementeren. Het is ook mogelijk om kunst een vaste waarde te laten zijn binnen het curriculum. Pascalle van den Hoonaard is zo’n vaste waarde op De Noordwijkse School. Als kunst- en dramadocente geeft zij iedere week les aan alle leerlingen van de school. Volgens een vast programma maken de kinderen kennis met diverse creatieve disciplines en werken ze aan hun creatieve vaardigheden. ‘Kinderen begeleiden in hun creatieve proces en daarbij de ruimte laten voor eigen ideeën, is elke dag weer een feest,’ aldus Pascalle zelf.

Na het afsluiten van het thema vertelde de ateliercoördinator van de Noordwijkse school mij trots dat zij blij verrast was met het eindresultaat. ‘Leerkrachten en leerlingen hebben het afgelopen thema dingen gemaakt waarvan ze zelf niet wisten dat ze het konden.’ Ook ouders gaven aan dat hun kinderen met enthousiaste verhalen thuiskwamen na een atelier, museumbezoek of gastles. De ambitie van Diederick van Eck is om meer met het schilderij ‘De Oogst’ te gaan doen in het onderwijs en dat kan ik alleen maar toejuichen.

Ik hoop dat er meer scholen zijn die het voorbeeld van De Noordwijkse School volgen om de afstand tot kunst te verkleinen. Het Reizende Museum naar je school halen, is een van de mogelijkheden. Verder nodig ik iedereen uit om te onderzoeken wat er in de buurt te beleven valt. Er zijn genoeg mensen te vinden met een passie voor kunst die dit met liefde willen overbrengen op een nieuwe generatie kunstenaars in de dop.



Dit artikel is op 23 juli 2014 geplaatst op hetkind.org

woensdag 23 juli 2014

Talentontwikkeling voor iedereen! (deel 2)

Een visie op talent

"Je moet woekeren met je talenten" – (Mattheüs 25)
De school is een belangrijke leeromgeving voor kinderen, dat zal iedereen beamen. Kinderen leren er lezen, schrijven en rekenen, maar vooral leren ze er over zichzelf. ‘Waar ben ik goed in? Wat vind ik leuk om te doen? Wat vind ik grappig? Wat vind ik moeilijk? Wat wil ik bereiken?’ Allemaal vraagstukken die gedurende de schoolloopbaan de revue passeren. Hoe en of de school deze vraagstukken stimuleert is van cruciaal belang.

Als school is het heel belangrijk om een bepaalde visie op talentontwikkeling te hebben en dat dit wordt uitgedragen door het hele team. Dat moet je in alles terug zien. Documentaties als rapporten, nieuwsbrieven, de website en de schoolgids. Maar vooral moet je het terugzien in het gedrag naar de kinderen, de ouders en naar elkaar. Want niet alleen kinderen hebben talenten te ontdekken, ook volwassenen. En het zou hypocriet zijn om de kinderen een bepaald gedrag aan te leren dat je zelf niet hanteert. De termen ‘voorbeeldfunctie’ en ‘rolmodel’ zijn hier wel op zijn plaats.

Allereerst zal die visie op talentontwikkeling gezamenlijk gevormd moeten worden – een opgelegde visie zal nooit het resultaat opleveren als een visie waar iedereen achter staat en voor wil gaan – de motivatie, een bepaalde overtuiging hiervoor, moet van binnen aanwezig zijn voor een optimaal resultaat. Zo’n visie vorm je ook niet zomaar even in een vergadering. Er zijn heel wat vraagstukken om over na te denken, heel wat discussies die gevoerd moeten worden en heel wat keuzes om te maken. ‘Wat willen we dat de kinderen die eind groep 8 onze school gaan verlaten meenemen voor de rest van hun leven? Hoe bereiden we ze voor op een succesvolle toekomst? Wat vinden wij als school belangrijke pijlers die bijdragen aan talentontwikkeling? En hoe gaan we dat bewerkstelligen?’

Ik heb vaak gezien dat talentontwikkeling negatief benaderd wordt. Scholen en leerkrachten focussen zich dan op de zwakke kanten van hun leerlingen en willen dit beter maken. Het bekende scenario speelt zich hier af: Je krijgt extra oefening in de dingen waar je niet goed in bent. Wat je al wel kunt krijgt nauwelijks extra aandacht. Niet erg bevorderlijk voor het zelfvertrouwen van een opgroeiend kind, om nog maar te zwijgen over de demotivatie die het in de hand werkt.


“Door de kinderen inzicht te geven in hun talenten en voorkeuren, kunnen ze bewuster keuzes leren maken.”

Talenten ontdekken – de school

"Is het niet merkwaardig dat de meeste mensen onderwijs genieten, dan aan hun werkende leven beginnen, af en toe van werkgever veranderen, en werken totdat ze ermee ophouden, zonder dat ooit op systematische wijze is onderzocht wat de talenten van deze person zijn en hoe die maximaal uit de verf kunnen komen?" – Arthur F. Miller

Als school heb je de taak om kinderen kennis te laten maken met (alle) mogelijkheden die de wereld biedt. Door de kinderen inzicht te geven in hun talenten en voorkeuren, kunnen ze bewuster keuzes leren maken. Maar hoe doe je dat? Eigenlijk is het antwoord hierop tweeledig.
Enerzijds is de school verantwoordelijk voor de stimulans van talentontwikkeling. Is er genoeg aanbod voor kinderen om de wereld te ontdekken? Anderzijds heeft het ook te maken met het gedrag en de mentale ontwikkeling van kinderen. Het aanleren van een onderzoekende houding. Laatst genoemde is vooral een taak van de leerkracht en zal besproken worden in de volgende paragraaf.

Hoe stimuleer je als school de talentontwikkeling van kinderen? Het antwoord op deze vraag ligt vooral in het (les)aanbod. Wat heeft de school haar leerlingen te bieden als het gaat om zelfontplooiing?

Talentontwikkeling heeft alles te maken met het open staan voor nieuwe dingen, een zekere mate van leergierigheid. Als school kun je hier handig op in spelen door deze leergierigheid vorm te geven met behulp van experts. Experts (of gastsprekers) kunnen vanuit hun eigen talent en passie een inspirerende overdracht verzorgen die de zintuigen prikkelen en kinderen stimuleren hun eigen talent te ontdekken.

"Talent en passie noem ik vaak in één adem, ze zijn voor mij twee handen op een buik. Werken vanuit je talent is werken vanuit je passie. Een voorwaarde voor talent is denk ik ook dat je er een zekere voldoening uit haalt.”  

Het enorme netwerk van een school biedt een diversiteit aan talenten die zo voor het grijpen liggen. Het zou zonde zijn als deze niet worden gebruikt. De onderwijzeres in mij wil scholen dan ook adviseren om de experts binnen de school te halen, of met de school, de klas, erop uit te gaan. Organiseer workshops, gastlessen en excursies. Laat de kinderen proeven, zien, ruiken, voelen, ervaren, beleven en ontdekken wat de wereld allemaal te bieden heeft. En andersom, wat zij de wereld allemaal te bieden hebben. Als school ben je dat verplicht, toch?


zondag 20 juli 2014

SMILE

Een prachtige inspiratievideo met een glimlach! 


dinsdag 8 juli 2014